Peyami Safa’nın Ardından – Yaşar Vural
Peyami Safa’nın ölümünü takip eden günlerde birçok gazete ve dergide onun yaşamı sanatı ve edebî değeri ile ilgili birçok yazı yazıldı. Peyami Safa’nın yazı ekibinde olduğu Düşünen Adam dergisi, 21 Haziran 1961 tarihli 25. sayısında “Peyami Safa Türk Düşüncesinin Kaybı” adıyla Peyami safa dosyası hazırlamıştı. Dosyada Dr. Recep Doksat, Doç. Dr. Ayhan Songar, Necdet Sancar […]
Peyami Safa’nın Gözünden “Türk İnkılâbına Bakışlar” – Sabit Bayar
“Büyük bir haksızlık olacak büyük bir yanlışlığa düşmemek için geçmiş zaman adamlarını bugünkü fikirlerimize, yani bugünkü hayat ile karışmış ve bulanmış fikirlere göre değil, kendi günlerinin fikirlerine, yani o zamanki hayat ile karışmış ve bulanmış fikirlere göre muhakeme etmeye çalışmalıyız.” Abdülhak Şinasi Hisar, Boğaziçi Mehtapları Bizim zamanların tabiri ile ortaokul talebesiydim. Okumaya olan merakımın günden […]
Bir Kutup Yıldızı Peyami Safa – M. Hayati Özkaya
“Bu ayrılık bana yaman geldi pek, Ruhum hasta, kırık kolum kanadım. Ya gel bana ya oraya beni çek Gözüm nuru, oğulcuğum, Nejad’ım!” Bu mısralara imza atan şairi elbette tanıdınız. Gerçi o, sadece şair değil aynı zamanda yazar, öğretmen, Danıştay üyesi gibi birçok unvanı olan Üstad Recaizâde Ekrem’dir. Edebiyatımızın bu ünlü kaleminin, çok kısa sürmesine rağmen, […]
Fatih-Harbiye’de Bir irşat Unsuru Olarak Sükût – Dr. Ersin Bayram
Doğu-Batı meselesi Türk toplumunun dün ve bugün de üzerinde en fazla durduğu konulardan biridir. Batı karşısındaki ilmî ve teknik bakımlardan geriliğimizi fark ederek yönümüzü değiştirdiğimizden beri aydınlarımızın yaşadığı ve hemen her vesilede tartıştığı “Batılılaşma” sorunu ilk romanlarımızla beraber günümüze kadar çeşitli açılardan ele alınmıştır. Yaşadığı toplumu çok iyi gözlemleyen bir yazarın cemiyet içinde vuku bulan […]
Peyami Safa ve Süreli Yayıncılığı – Feyza Zeynep Erdoğan
Edebiyatla uğraşan aile üyeleriyle büyüyen Peyami Safa, daha çocukken gazeteciliğe ve yazarlığa ilgi duymaya başlar. O dönemde gazetecilik ve yazarlığın yolu ise matbuat âlemine atılmaktan, süreli yayınlarda varlık göstermekten geçmektedir. Bunun farkında olan Peyami Safa ise henüz dokuz yaşındayken arkadaşlarıyla birlikte ilk gazetesini çıkarır: Zenbur. Üç arkadaşın birkaç nüsha bastıkları bu gazetede Peyami Safa’nın Girit […]
İki Gözüm Sultanım Cânânım – Mediha Mangır
İnsanlar arası iletişim ortamlarında seslenmeler (hitaplar) iletişimi başlatmada uyaran/uyarıcı görevini üstlenirler. Gönderici, alıcıya mesajını sözlü veya yazılı olarak iletirken önce ona seslenir ve böylece onu uyararak iletişim ortamına çeker. Alıcının dikkatinin konuşmaya çekilmesi amacıyla kullanılan seslenmelerin seçiminde, gönderici ve alıcının yaşı, cinsiyeti, toplumsal statüsü, eğitim durumu, hiyerarşideki yeri gibi birçok değişken etkilidir. Seslenmeler (hitaplar), bir […]
Server Bedi’den Bir Hayalet Tefrikası: Kızlar ve Yıldızlar – Metin Savaş
Peyami Safa’nın Server Bedi müstearıyla kaleme almış olduğu çok sayıdaki romanlardan biri Kızlar ve Yıldızlar adını taşımaktadır. Bu roman Hafta dergisinin 31 Ağustos 1951’deki 101. sayısı ile 15 Şubat 1952’deki 125. sayısı arasında tefrika edilmiştir.[i] Kızlar ve Yıldızlar tefrika edilişinden neredeyse yetmiş yıl sonra ilk defa Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanmıştır. Tefrika geleneğine uygun olarak popüler […]
Peyami Safa ve Doğu-Batı Gerçeği – M. Halistin Kukul
Osmanlı-Türk Cihân Devleti’nin ‘çöküş dönemi edebiyatı’nın bu kadar güçlü ve temeli sağlam oluşunun sebebini bir türlü anlamış değilim. Son yetmiş senesini, iç çekişmeler, dış emperyal güçlerin saldırıları ve “Hasta Adam” yaftasıyla ‘çöküş’e direnmeyle geçiren koca bir imparatorluk, bu kadar muhteşem edebiyata nasıl sâhip oldu, hayret ederim. Bunlardan; Mehmet Âkif Ersoy, Yahya Kemal, Beyatlı, Ali Fuat […]
Peyami Safa ve Türk İnkılâbına Bakışlar Üzerine – Doç. Dr. Hakan Değirmenci
Gözlerimi yumuyorum. Onunla aramızdaki mesafe küçülüyor ve dünyama doluyor. Acaba Peyami Safa bize ne fısıldar uzaklardan, o günlerden günümüze neler anlatır. Nasıl anlamalıyız, oradan nasıl bir ders çıkarmalıyız?.. Peyami Safa 1899 İstanbul’unda dünyaya gelmiş. Babası tanınmış bir aileye mensup, annesi de öyle. İsmini Tevfik Fikret koymuş. Çocukluk yılları Abdülhamid istibdadına, ilk gençlik yılları Balkan […]
Kurguda Aradı Yazılarında Buldu – Doç. Dr. Canan Olpak Koç
Peyami Safa, romancılığı kadar gazeteci kimliğiyle de var olabilmiş nadir yazarlardandır. Yazar ve şairlerde çoğu zaman bu özelliklerinden birinin diğerine galip geldiğini edebiyat tarihleri yazar. Hatta zaman zaman yazarının bizzat kendi iddiaları ya da tanımlamaları bile anılma yönünü değiştiremez. Ancak Peyami Safa’da öyle olmamış hangi yönünden bahsetmeye başlansa diğerine fırsat kalmadan koskoca bir sayfa […]